Dlaczego płyta winylowa wciąż wraca do łask?
Najczęstsze błędy to suszenie na słońcu, na kaloryferze, w pobliżu pieca, a także zostawianie płyty na płasko na ręczniku. Równie groźne jest przyspieszanie suszenia gorącym powietrzem i dotykanie rowka palcami. Pamiętaj, że winyl „pamięta" kształt, w jakim stygnie. Jeśli odkształci się podczas suszenia, nie naprawisz tego prasowaniem ani dociskiem — pozostanie falowanie i trzaski. Lepiej poświęcić kwadrans na spokojne suszenie niż ryzykować całą płytę.
Zanim cokolwiek kupisz, sprawdź tył swojego wzmacniacza lub amplitunera. Szukaj wejścia oznaczonego jako Phono, a obok niego małego przełącznika MM/MC. Jeśli je znajdziesz, Twój sprzęt ma własny przedwzmacniacz i nie potrzebujesz kolejnego. W takim wypadku gramofon z wbudowanym przedwzmacniaczem nadal zadziała, ale musisz wyłączyć jego wewnętrzny układ — najczęściej przełącznikiem Line/Phono z tyłu lub pod obrotnicą. Podłączenie dwóch przedwzmacniaczy szeregowo skończy się przesterowaniem, buczeniem i zniekształconym dźwiękiem. To najczęstszy błąd początkujących.
Sezon grzewczy to dla kolekcji płyt trudny okres. Powietrze w mieszkaniu spada poniżej 30% wilgotności, a winyl jest higroskopijny — chłonie i oddaje wilgoć z otoczenia. Efekt: krzywe płyty, trzaski w miejscach, gdzie wcześniej ich nie było, i papierowe okładki, które zaczynają się rozwarstwiać na krawędziach. Problem nie polega na tym, że jest ciepło, ale na tym, że jest sucho. Poniżej konkretne rozwiązania, które da się wdrożyć od razu.
Do szyb używaj wody z niewielkim dodatkiem płynu i miękkiej ściereczki lub zbieraczki. Najpierw usuń pył na sucho albo spłucz szybę, dopiero potem przecieraj. Tarcie kurzu na sucho rysuje powłoki i szkło. Pracuj w cieniu — słońce wysusza wodę szybciej, niż zdążysz zebrać krople, i zostawia plamy. Zbieraczkę prowadź poziomo, po każdym przejściu wycieraj gumę. Ramkę zbieraczki przecieraj do sucha, bo zbierze się na niej brud i porysuje szybę przy następnym ruchu.
Zanim wydasz pierwsze pieniądze na winyle, ustal, czego właściwie szukasz. Inaczej kupisz przypadkowe płyty, które po miesiącu wylądują na dnie szafy. Nowe wydania, reedycje, oryginały z lat 70. czy współczesne tłoczenia — każde z tych źródeł rządzi się innymi zasadami. Świadomy wybór miejsca zakupu jest ważniejszy niż sam sprzęt, na którym będziesz słuchać.
Kiedy wbudowany przedwzmacniacz ratuje sytuację Wbudowany przedwzmacniacz bywa jedynym rozsądnym wyjściem, gdy podłączasz gramofon do głośników aktywnych, soundbara albo wieży kompaktowej bez wejścia phono. Wtedy nie musisz kupować dodatkowego urządzenia ani kombinować z kablami. Wybierając taki gramofon, zwróć uwagę na jakość wbudowanego układu — tanie konstrukcje często szumią i przydają dźwiękowi ostrości. Sprawdź też, czy przedwzmacniacz można wyłączyć. To daje Ci furtkę na przyszłość: gdy zmienisz wzmacniacz na taki z wejściem phono, nie będziesz musiał wymieniać gramofonu. Unikaj modeli, w których przedwzmacniacz jest wlutowany na stałe i nie ma żadnego przełącznika.
Giełdy, targi i komisy — taniej, ale z ryzykiem Giełdy płytowe i targi staroci dają dostęp do tysięcy egzemplarzy w jednym miejscu. Można negocjować, przeglądać pudła i trafić na rzadkości, których nie ma w regularnej sprzedaży. Zasada jest prosta: zawsze oglądaj płytę przed zakupem, nigdy nie kupuj w ciemno zapakowanej koperty, nawet jeśli sprzedawca zapewnia, że jest „stan kolekcjonerski". Na takich imprezach nie ma zwrotów ani reklamacji. Jeśli nie możesz odsłuchać płyty, przynajmniej obejrzyj ją pod kątem głębokich rys, falowania i śladów po igle. Drobne mikrorysy bywają niesłyszalne, ale wyraźne rowki wyczuwalne paznokciem oznaczają problem.
Płyty trzymaj w okładkach, w pionie, na półce osłoniętej od bezpośredniego nadmuchu z kaloryfera. Nie zostawiaj ich na parapecie nad grzejnikiem ani na podłodze przy rurze. Jeśli masz zewnętrzne koszulki ochronne, zakładaj je na okładki — ograniczają wymianę wilgoci z otoczeniem i chronią karton przed pękaniem. Przed odsłuchem wyjmij płytę na kilka minut wcześniej, żeby wyrównała temperaturę z otoczeniem. Odtwarzanie zimnej płyty zaraz po wyjęciu z chłodniejszego miejsca kończy się skropleniem pary w rowkach i trzaskami.
Najczęstszy błąd: przestawienie płyt w jedno miejsce i zapomnienie o nich na cały sezon. Druga pułapka to czyszczenie suchą szczotką, gdy powietrze jest bardzo suche — drobiny kurzu i papieru unoszą się i osiadają w rowkach. Czyść płyty wilgotną (nie mokrą) ściereczką z mikrofibry, zawsze w kierunku rowków, i odkładaj je dopiero po wyschnięciu. Trzecia sprawa: nie otwieraj szeroko okien przy grzejnikach w mroźne dni. Mroźne powietrze ma bardzo mało wilgoci i w kilka minut wysusza pomieszczenie bardziej niż cały dzień grzania.