Gdy upał dopada winyle, zrób to zanim się odkształcą
Podstawowy roztwór to 3 części wody destylowanej i 1 część alkoholu izopropylowego oraz kropla łagodnego płynu do naczyń. Woda z kranu odpada — minerały zostawiają osad i szum. Alkohol rozpuszcza tłuszcz, płyn obniża napięcie powierzchniowe, a woda spłukuje zabrudzenia. Wymieszaj wszystko w czystej butelce ze spryskiwaczem. Nie przesadzaj z płynem: nadmiar zostawia lepką warstwę, która przycią.
Typowe błędy to zostawianie płyt na słońcu „tylko na chwilę", mycie ich ciepłą wodą i suszenie suszarką, a także odtwarzanie zaraz po wniesieniu z upału. Winyl trzeba najpierw przyzwyczaić do temperatury pokoju. Nie używaj też alkoholu ani płynów na bazie rozpuszczalników — mogą uszkodzić powierzchnię. Jeśli płyta już się wygięła, nie próbuj prostować jej pod obciążeniem w słońcu; to pogorszy sprawę. Delikatne odkształcenia czasem ustępują po kilku dniach w równych warunkach, ale mocno zwichrowany winyl nadaje się już tylko do kolekcji, nie do słuchania.
Jak czyścić, żeby nie zniszczyć płyty Połóż winyl na czystej, miękkiej ściereczce z mikrofibry. Zwilż drugą ściereczką lub aksamitną szczoteczką i przecieraj rowki po okręgu, zgodnie z ich biegiem — nie na krzyż. Siła nacisku ma być minimalna; rowki są delikatne. Po przejściu całej powierzchni spłucz płytę czystą wodą destylowaną albo przetrzyj wilgotną ściereczką bez detergentu. Na koniec osusz miękką tkaniną i odstaw na kilka minut, zanim włożysz płytę na talerz. Mokry winyl zbiera kurz i brzmi gorzej.
Zacznij od rozróżnienia dwóch rodzajów zabrudzeń. Pierwsze to kurz i osad z powietrza, które zbierają się na powierzchni niemal natychmiast po wyjęciu z koperty. Drugie to tłuszcz i resztki z palców, które zostają na rowkach, jeśli płytę chwyta się za część nagrywaną. Te drugie są groźniejsze, bo przyciągają kurz i trudniej je usunąć na sucho. Dlatego przed każdym odsłuchem warto przejechać płytę miękką, antystatyczną szczotką, a głębsze czyszczenie robić co kilka odsłuchów, w zależności od tego, jak często po nią sięgasz.
Po czyszczeniu sprawdź efekt na cichym fragmencie nagrania. Jeśli szumy nie ustąpiły, powtórz zabieg, ale nie częściej niż raz na kilka tygodni. Regularne, delikatne czyszczenie przed każdym odsłuchem i wymiana wkładki igły w odpowiednim czasie dają lepsze efekty niż rzadkie, agresywne mycie. Domowe środki działają, jeśli stosujesz je z umiarem i cierpliwością.
Przede wszystkim przechowuj płyty pionowo, w przewiewnym miejscu, z dala od okien i urządzeń grzejących. Idealna temperatura to 18–22 stopnie, wilgotność w okolicach 45–55 procent. Nie trzymaj winyli w piwnicy, gdzie latem jest duszno i wilgotno, ani na antresoli pod dachem, gdzie temperatura skacze. Jeśli nie masz klimatyzacji, wybierz najchłodniejszy pokój w mieszkaniu i uchylaj okno nocą, a w dzień zasłaniaj rolety. Płyty w koszulkach ustaw ciasno, ale nie ściśnięte — zbyt duży nacisk na krawędzie też je deformuje.
Najczęstsze błędy to czyszczenie płyt papierowym ręcznikiem, chusteczką higieniczną albo zwykłą szmatką. Papier i tanie tkaniny zostawiają mikrowłókna i rysy, które zostają na zawsze. Drugi typowy błąd to obracanie płyty palcami za powierzchnię odtwarzania — tłuszcz z palców wiąże kurz i tworzy trudne kolory ścian do salonu usunięcia smugi. Trzeci błąd to odkładanie płyty na kanapę, stół czy parapet bez rękawa; w kilka minut osiadzie na niej nowa warstwa pyłu, a przy okazji można ją zarysować.
Jak odtwarzać, żeby nie zniszczyć rowka Przed każdym odtworzeniem przetrzyj płytę miękką, antystatyczną szczoteczką i sprawdź igłę. Latem kurz osiada szybciej, a igła zbierająca brud działa jak papier ścierny. Ustaw docisk zgodnie z zaleceniem producenta wkładki — zbyt duży docisk w upale przyspiesza zużycie, zbyt mały powoduje przeskoki. Staraj się grać krótsze sesje, po 30–45 minut, i robić przerwy, żeby igła i płyta ostygły. Nigdy nie zostawiaj płyty na talerzu po zakończeniu — ramię unoszące się nad rozgrzanym winylem to proszenie się o deformację.
Winyl jest materiałem, który przyciąga kurz jak magnes. Dzieje się tak z dwóch powodów: powierzchnia płyty ma mikrorowki, w których osadzają się cząstki, a dodatkowo tarcie igły podczas odtwarzania wytwarza ładunek elektrostatyczny. Ten ładunek sprawia, że drobiny kurzu i paprochy z powietrza osiadają na płycie nawet wtedy, gdy leży spokojnie w rękawie. Wystarczy kilka godzin, by na pozornie czystej płycie pojawiła się warstwa pyłu, która później słychać jako trzaski i szumy.
Transport to najczęstszy powód letnich szkód. Nie zostawiaj płyt w samochodzie nawet na kwadrans, jeśli auto stoi w słońcu. W podróży trzymaj je w chłodnym bagażu podręcznym, z dala od szyby, i nie układaj na płasko pod innymi rzeczami. Jeśli kupujesz płyty latem, nie zostawiaj paczki na wycieraczce ani w skrzynce na listy — odbierz ją osobiście i rozpakuj w chłodnym miejscu. Po zakupie daj płytom kilka godzin na wyrównanie temperatury, zanim je odtworzysz.